De opkomst van handel en ambacht die de basis legde voor het herleven van een agrarisch-urbane samenleving. Vanaf de 11e eeuw bloeide de handel weer op, deels door bevolkingsgroei en toegenomen veiligheid, waardoor de vraag naar producten toenam. Dit stimuleerde ambachten en leidde tot de heropleving van steden, waar kooplieden en ambachtslieden zich vestigden.

De opkomst van de stedelijke burgerij en de toenemende zelfstandigheid van steden. Met de groei van steden nam de rijkdom en invloed van de burgerij toe, wat leidde tot een wens naar meer autonomie. Steden kregen steeds vaker stadsrechten van vorsten of edelen in ruil voor geld of steun, waardoor ze zichzelf konden besturen en wetten konden maken.

Het conflict in de christelijke wereld over de vraag of de wereldlijke dan wel de geestelijke macht het primaat behoorde te hebben. Er ontstond een langdurige strijd tussen keizers en pausen over wie het hoogste gezag had: de wereldlijke heersers of de geestelijke leider van de kerk. Deze investituurstrijd ging over de benoeming van bisschoppen en de uiteindelijke suprematie over Europa.

De expansie van de christelijke wereld naar buiten toe, onder andere in de vorm van de kruistochten. De christelijke wereld breidde zich uit door veroveringen, kolonisatie en handel, maar vooral door de kruistochten naar het Heilige Land. Deze militaire expedities, bedoeld om Jeruzalem te heroveren op de moslims, hadden grote gevolgen voor zowel het Midden-Oosten als Europa.

Het begin van staatsvorming en centralisatie. Vorsten probeerden hun macht te vergroten en hun gebieden efficiënter te besturen door middel van staatsvorming en centralisatie. Dit hield in dat ze vanuit één punt regeerden, wetten standaardiseerden, een ambtenarenapparaat opbouwden en een vast leger creëerden, ten koste van de lokale macht van edelen.